Trafik ve Çevre Bilgisi

Davranış Psikolojisi - Genel Kavramlar

Davranış:Bireyin gözlenebilir tüm hareketleridir.

Davranışın ortaya çıkması için onu ortaya çıkarıcı bir faktöre yani tetikleyiciye ihtiyaç vardır.

Örneğin;sürücü birden yola fırlayan bir yaya gördüğünde kornaya basar. Bunun sonucu olarak yaya kenara çekilir. Her ikisi de davranıştır.

Empati:Kendini karşıdaki insanın yerine koyarak olaylara onun açısından bakmaya çalışmak, onun duygularını anlamaya çalışmak ve anladığını karşıdakine bildirebilme yeteneğidir.

Stres:Bedenin ruhsal ve fizyolojik olarak sınırlarının zorlanmasıyla ortaya çıkan gerginlik durumuna stres denir.

Motivasyon:İnsanın, ortaya çıkan ihtiyaçlarını karşılamak için güçlü bir istek duyması ve bu doğrultuda harekete geçerek ihtiyacını gidermesi ve rahatlaması sürecidir.

Kişilik:Bir insanın öteki insanlardan ayıran kendine has özelliklerinin bütünüdür.

Benlik, Kimlik, Mizaç (Huy), Karakter kişiliğin kısımlarıdır.

Kişiliğin huy (mizaç) kısmı değişmez, ancak karakter kısmı değişebilir.

Algı: Duyu organları tarafından kaydedilen uyarıcıların beyin tarafından yorumlanarak anlamlı hale getirilmesidir.

Sürücülük Kapasitesi:El-ayak-göz eşgüdümü, genel beden sağlığı, risk algısı, dikkat, konsantrasyon gibi kısmen doğuştan gelen kısmen de deneyim ve bilgi ile geliştirilen yetenek ve becerilerdir.

Sürüş Uygunluğu:Sürücünün araç sürmek için fiziksel ve psikolojik yatkınlığı olarak tanımlanmaktadır.

Sürücü Nitelikleri:Araç kullanmak için sonradan edinilen fiziksel ve psikolojik niteliklerdir.

Örn, araç kullanmayı öğrenme, deneyim, öğrenilen kazanılan algılar, beklentiler ve belleğin rolü vb.

Sürücü Kapasitesi:Sürücünün o esnadaki araç kullanma becerisi, uygunluk ve kapasitesinden az olabilir. Örneğin; alkol, ilaç, yorgunluk etkileri…

Davranışı Belirleyici Olan Tutumlar;Rahatsız edici uyaranlara verilecek tepkileri, kişinin alternatif tepkiler arasında sıralaması. Kişinin kendi değer sistemine göre hareket etmesi.

Bilgi Asimilasyonu/Bilgi Özümseme:Nesnelerin koşulların gözlenmesi ve değerlendirilmesi.

PsikoMotor Beceriler:Vücut ve vücudun parçalarının zaman ve mekana uyumlu bir biçimde hareket etmesi. Bedenin koordinasyonu.

Durumsal Etkenler

Rutin Durumlar: Hareketlerin karar ve seçim gerektirmeyecek şekilde otomatik olarak işlemesi. Öğrenme sonucunda hareketlerin otomatikleşmesi. Acemiliğin atılması.

Karmaşık Durumlar:Alternatif tepkiler arasında seçim yapılmasını gerektiren durumlar. Genellikle acil durumlar.

Davranışlarımızı Ne Belirler

1.Alışkanlıklar

2.Davranışa yönelik tutumlar

3.Niyet

4.Sosyal baskı vb.

Davranış psikolojisinin amacı insan davranışlarının incelenmesi, güvenli sürücülük, alışagelmiş ve değişebilecek sürücülük becerileri, yol ve araç ile sürücünün etkileşimi, yaya davranışı gibi çeşitli konuları incelemektedir.